Efekt nocebo

– jaki wpływ na leczenie ma negatywne nastawienie

Nocebo to coś, o czym mówi się rzadko i większość z nas nie zdaje sobie nawet sprawy
z istnienia tego zjawiska. Czym jest efekt nocebo i kto jest narażony na jego występowanie?

To pojęcie pojawiło się już latach 60 XX wieku i może sugerować związek z placebo. Rzeczywiście: efekt placebo to występowaniu korzystnych efektów po przyjęciu neutralnej dla organizmu substancji a efekt nocebo oznacza wystąpienie negatywnych skutków ubocznych po jej przyjęciu.

Najprawdopodobniej wynika to przede wszystkim z negatywnego nastawienia pacjenta oraz strachu związanego z przyjmowaniem substancji.

Psychika ma duży wpływ na nasz stan zdrowia – pozytywne nastawienie może bardzo pomagać. Są badania, które potwierdzają, że w przypadku choroby nowotworowej wiara
w wyzdrowienie polepsza rokowania.

Podobnie może być z nastawieniem negatywnym – jeśli uważam, że preparat, który mam przyjąć, doprowadzi do skutków ubocznych, rzeczywiście może okazać się, iż wzrasta takie ryzyko.
Te potencjalne dolegliwości zależą od nastawienia pacjenta – jeżeli jest podatny na nocebo i np. poinformujemy go, że lek może wywołać senność, zaobserwuje u siebie właśnie taki objaw. Jeśli na ulotce przeczyta, że po zażyciu danego leku często występują mdłości, może ich doświadczyć. Nawet informacje od bliskich czy znajomych o szkodliwości pewnego preparatu mogą wywołać, po jego aplikacji, negatywne objawy.

W latach 80. przeprowadzono bardzo ciekawy eksperyment:  poinformowano osoby, że polega on na wykorzystaniu impulsów elektrycznych, po których częstym skutkiem ubocznym jest ból głowy. Po zakończeniu terapii 2/3 badanych zgłosiło bóle głowy, choć ani jedna osoba nie została poddana działaniu prądu. Ten eksperyment idealnie obrazuje efekt nocebo.

To zjawisko to nie magia, ale neurobiologia organizmu. Nastawienie pacjenta i jego oczekiwania wpływają na stężenie neuroprzekaźników, a także na aktywność specyficznych ośrodków w mózgu, Nocebo możemy łączyć z tak zwaną chorobą indukowaną, oznacza to, że pacjent poinformowany przez personel medyczny o objawach niepożądanych może je u siebie wytworzyć.
Naukowcy nie są w stanie w pełni tego wyjaśnić, bo nie u wszystkich osób, które są negatywnie nastawione i boją się, rzeczywiście wystąpią skutki uboczne. Niektórzy są bardziej podatni na nocebo niż inni.

Część lekarzy twierdzi, iż nocebo prawdopodobnie jest powiązane z reakcją na stres i co za tym idzie, zwiększonym wydzielaniem kortyzolu. Podwyższone stężenie tego hormonu może prowadzić do wystąpienia niekorzystnych objawów, które dana osoba uzna za skutek uboczny działania leku. Efekt nocebo częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn i bardziej narażone są osoby z zaburzeniami lękowymi czy depresją. Możemy przewidywać, że osoby z wysokim lękiem będą dokładniej czytały ulotki przed zażyciem leków i skupiają się na możliwych skutkach ubocznych.

Nocebo nie jest chorobą, nie możemy przewidzieć, u kogo taka reakcja nastąpi a u kogo nie. Są sposoby, aby to ryzyko zminimalizować. Pierwszy krok to zredukowanie stresu i negatywnego nastawienia związanego z farmakoterapią. Jeśli bardzo boimy się skutków ubocznych, najlepiej porozmawiać o tym z lekarzem. W niektórych przypadkach, jeśli każdorazowe przyjmowanie leków powoduje silny lęk i efekt nocebo, warto zgłosić się po pomoc do psychoterapeuty.

 

TANOREKSJA

TANOREKSJA

Wśród różnorakich zaburzeń osobowości istnieje jedno, które w obecnej porze roku wydaje się wyjątkowo ważne do opisania, to tanoreksja. Zalicza się ją do zaburzeń wynikających z kultu własnego ciała. Osobie cierpiącej wciąż wydaje się, że wygląda bardzo blado, a przez...

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Symptomy świadczące o wystąpieniu spektrum autystycznego powinny pojawić się przed 2-3. rokiem życia. Czasami przedłuża się to na wczesne dzieciństwo. Rozpoznanie autyzmu jest skomplikowane, gdyż stopień nasilenia objawów, a także obraz chorobowy bywają bardzo różne....

CHAD A BORDERLINE

CHAD A BORDERLINE

Podobieństwa i różnice: CHAD A BORDERLINE - Choroba afektywna dwubiegunowa a osobowość chwiejna emocjonalnie Istnieje sporo podobieństw między CHAD a borderline, stąd trudności diagnostyczne i problemyz doborem odpowiedniego leczenia. Na pierwszy rzut oka, osoby z...

Narcystyczne zaburzenie osobowości

Narcystyczne zaburzenie osobowości

Narcystyczne zaburzenie osobowości zostało wyodrębnione jako odrębna jednostka medyczna w 1990 roku. Jak każde zaburzenie, tak i to, występuje z różnym nasileniem. Można mówić, że to utrwalony wzorzec poczucia własnej wielkości (w fantazjach lub zachowaniu),...

Pomoc psychologiczna

Pomoc psychologiczna

Polski psychoterapeuta, Jerzy Mellibruda opisał dwa modele pomagania drugiej osobie w problemach osobistych.  Pierwszy model pomagania dominuje w życiu codziennym, a jednocześnie niesie ze sobą określone negatywne...

Psychoterapia

Psychoterapia

Co leczy w psychoterapii? Specyficzne i niespecyficzne czynniki leczące  Wielu potencjalnych pacjentów lub klientów psychoterapii zastanawia się, co i jak, i czy w ogóle takie odziaływanie leczy. Dużo łatwiej wyobrazić sobie, że połknięta tabletka ma realny wpływ na...

Zespół stresu pourazowego – reakcja na traumę

Zespół stresu pourazowego – reakcja na traumę

Jednym ze sposobów, które mogą łagodzić lęk jest wiedza o tym, co się z nami dzieje i o tym, co może się dziać.  Unikanie tematu, umniejszanie go, odwracanie głowy – to naturalne ludzkie odruchy radzenia sobie, które jednak na dłuższą metę nie przynoszą ulgi i...

Ćwiczenia stabilizujące

Ćwiczenia stabilizujące

Jak poradzić sobie z tym, czego doświadczamy w sytuacji krytycznej i stresującej – praktyczne ćwiczenie stabilizujące układ nerwowy. Kiedy doświadczamy czegoś bardzo trudnego - reagujemy. Nasze ciało reaguje. Zachodzą w nim różne procesy, które fizjologicznie mają...

Skip to content