Efekt nocebo

– jaki wpływ na leczenie ma negatywne nastawienie

Nocebo to coś, o czym mówi się rzadko i większość z nas nie zdaje sobie nawet sprawy
z istnienia tego zjawiska. Czym jest efekt nocebo i kto jest narażony na jego występowanie?

To pojęcie pojawiło się już latach 60 XX wieku i może sugerować związek z placebo. Rzeczywiście: efekt placebo to występowaniu korzystnych efektów po przyjęciu neutralnej dla organizmu substancji a efekt nocebo oznacza wystąpienie negatywnych skutków ubocznych po jej przyjęciu.

Najprawdopodobniej wynika to przede wszystkim z negatywnego nastawienia pacjenta oraz strachu związanego z przyjmowaniem substancji.

Psychika ma duży wpływ na nasz stan zdrowia – pozytywne nastawienie może bardzo pomagać. Są badania, które potwierdzają, że w przypadku choroby nowotworowej wiara
w wyzdrowienie polepsza rokowania.

Podobnie może być z nastawieniem negatywnym – jeśli uważam, że preparat, który mam przyjąć, doprowadzi do skutków ubocznych, rzeczywiście może okazać się, iż wzrasta takie ryzyko.
Te potencjalne dolegliwości zależą od nastawienia pacjenta – jeżeli jest podatny na nocebo i np. poinformujemy go, że lek może wywołać senność, zaobserwuje u siebie właśnie taki objaw. Jeśli na ulotce przeczyta, że po zażyciu danego leku często występują mdłości, może ich doświadczyć. Nawet informacje od bliskich czy znajomych o szkodliwości pewnego preparatu mogą wywołać, po jego aplikacji, negatywne objawy.

W latach 80. przeprowadzono bardzo ciekawy eksperyment:  poinformowano osoby, że polega on na wykorzystaniu impulsów elektrycznych, po których częstym skutkiem ubocznym jest ból głowy. Po zakończeniu terapii 2/3 badanych zgłosiło bóle głowy, choć ani jedna osoba nie została poddana działaniu prądu. Ten eksperyment idealnie obrazuje efekt nocebo.

To zjawisko to nie magia, ale neurobiologia organizmu. Nastawienie pacjenta i jego oczekiwania wpływają na stężenie neuroprzekaźników, a także na aktywność specyficznych ośrodków w mózgu, Nocebo możemy łączyć z tak zwaną chorobą indukowaną, oznacza to, że pacjent poinformowany przez personel medyczny o objawach niepożądanych może je u siebie wytworzyć.
Naukowcy nie są w stanie w pełni tego wyjaśnić, bo nie u wszystkich osób, które są negatywnie nastawione i boją się, rzeczywiście wystąpią skutki uboczne. Niektórzy są bardziej podatni na nocebo niż inni.

Część lekarzy twierdzi, iż nocebo prawdopodobnie jest powiązane z reakcją na stres i co za tym idzie, zwiększonym wydzielaniem kortyzolu. Podwyższone stężenie tego hormonu może prowadzić do wystąpienia niekorzystnych objawów, które dana osoba uzna za skutek uboczny działania leku. Efekt nocebo częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn i bardziej narażone są osoby z zaburzeniami lękowymi czy depresją. Możemy przewidywać, że osoby z wysokim lękiem będą dokładniej czytały ulotki przed zażyciem leków i skupiają się na możliwych skutkach ubocznych.

Nocebo nie jest chorobą, nie możemy przewidzieć, u kogo taka reakcja nastąpi a u kogo nie. Są sposoby, aby to ryzyko zminimalizować. Pierwszy krok to zredukowanie stresu i negatywnego nastawienia związanego z farmakoterapią. Jeśli bardzo boimy się skutków ubocznych, najlepiej porozmawiać o tym z lekarzem. W niektórych przypadkach, jeśli każdorazowe przyjmowanie leków powoduje silny lęk i efekt nocebo, warto zgłosić się po pomoc do psychoterapeuty.

SYDROM SZTOCHOLMSKI

SYDROM SZTOCHOLMSKI

- kiedy ofiara broni kata. W latach 70 XX wieku, w jednym z banków w Sztokholmie zdarzył się napad. Napastnicy przez tydzień przetrzymywali jego pracowników. Kiedy sytuacja została opanowana i zakładnicy zostali uwolnieni, wydarzyło się coś czego nikt się nie...

DEPRESJA SEZONOWA

DEPRESJA SEZONOWA

Depresja sezonowa (SAD) jest jednym z rodzajów depresji. Tym, co ją wyróżnia, jest jej cykliczny, sezonowy przebieg. Epizody depresyjne pojawiają się późną jesienią lub wczesną zimąi trwają do wiosny, wtedy to dochodzi do poprawy nastroju. Bywa, że objawy choroby...

Jesień życia – cz. 2

Jesień życia – cz. 2

Praca Od wielu czynników zależy jakie znaczenie ma praca w życiu człowieka. Jednym z nich jest pokolenie kulturowe danej osoby. Ludzie, którzy byli wychowywani w szacunku do pracy, będą prawdopodobnie bardziej doceniali jej rolę niż ci, którzy żyli w środowisku, gdzie...

Jesień życia

Jesień życia

  Za oknem pierwsza jesienna pogoda, stąd temat dzisiejszego wpisu: jesień życia – starość. Rozwój człowieka, a tym samym proces jego starzenia się i przystosowania do różnych związanych z tym zmian jest ściśle powiązany z historią jego życia. W starości niejako...

Odpoczynek i jego brak cz. 2

Odpoczynek i jego brak cz. 2

Ryzyko wyczerpania i chorób, frustracji i wypalenia zawodowego w obecnym świecie jest bardzo duże.  Wysokie wymagania, niestabilna sytuacja światowa i pandemiczna, nie sprzyjają zachowaniu równowagi wewnętrznej. Dlatego tak ważne jest, aby być na siebie uważnym i...

Odpoczynek i jego brak cz. 1

Odpoczynek i jego brak cz. 1

Żyjemy w pędzie, zadanie goni kolejne… Bierzemy na siebie ogrom obowiązków i czujemy, że wiele od nas zależy. Rytm dnia, mimo że regularny, przypomina raczej dyscyplinę sportową, podzieloną na etapy, gdzie liczy się tylko wygrana. Budzik, śniadanie na stojąco, sama...

TANOREKSJA

TANOREKSJA

Wśród różnorakich zaburzeń osobowości istnieje jedno, które w obecnej porze roku wydaje się wyjątkowo ważne do opisania, to tanoreksja. Zalicza się ją do zaburzeń wynikających z kultu własnego ciała. Osobie cierpiącej wciąż wydaje się, że wygląda bardzo blado, a przez...

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Symptomy świadczące o wystąpieniu spektrum autystycznego powinny pojawić się przed 2-3. rokiem życia. Czasami przedłuża się to na wczesne dzieciństwo. Rozpoznanie autyzmu jest skomplikowane, gdyż stopień nasilenia objawów, a także obraz chorobowy bywają bardzo różne....

CHAD A BORDERLINE

CHAD A BORDERLINE

Podobieństwa i różnice: CHAD A BORDERLINE - Choroba afektywna dwubiegunowa a osobowość chwiejna emocjonalnie Istnieje sporo podobieństw między CHAD a borderline, stąd trudności diagnostyczne i problemyz doborem odpowiedniego leczenia. Na pierwszy rzut oka, osoby z...

Skip to content