SYDROM SZTOCHOLMSKI

– kiedy ofiara broni kata.

W latach 70 XX wieku, w jednym z banków w Sztokholmie zdarzył się napad. Napastnicy przez tydzień przetrzymywali jego pracowników. Kiedy sytuacja została opanowana i zakładnicy zostali uwolnieni, wydarzyło się coś czego nikt się nie spodziewał… Ofiary odmówiły współpracy z policją i zbierały środki na pomoc prawną dla porywaczy a jedna z zakładniczek zaręczyła się z oprawcą….

Taki psychiczny stan w psychologii nazywa się „przywiązanie z pojmania’ ale w mowie potocznej przyjął się termin „Syndrom sztokholmski” . To reakcją na silny stres, która przejawia się odczuwaniem sympatii i solidarności wobec sprawcy.

Syndrom sztokholmski dotyczy nie tylko osób porwanych, ale też ludzi, którzy żyją w toksycznych związkach — z pozoru wyglądających na normalne To specyficzna reakcja na bardzo silny stres, pojawiający się w sytuacjach takich jak: porwanie, więzienie, obozy pracy, zaangażowanie w sekty, mobbing, kazirodztwo i znęcanie się.

Różne badania ofiar i sytuacji wskazują, że potrzebne są cztery warunki do wystąpienia syndromu sztokholmskiego :

    1. Poczucie zagrożenia i przekonanie, że kat jest zdolny do najokrutniejszych zachowań.

    1. Oprawca przejawia jednak odruchy życzliwości.

    1. Brak możliwości ucieczki lub przekonanie ofiary o jej braku.

    1. Izolacja ofiary, która czuje się kompletnie osamotniona i bezradna.

Z jednej strony to bardzo silne poczucie zagrożenia, a z drugiej nadzieję na zmianę na lepsze, czyli jeśli zostaną spełnione oczekiwania kata, to ofiara się uratuję. Gdy tak się dzieje, nie dość, że przechodzi złość na to, co się stało, ale pojawia się ogromna wdzięczność wobec sprawcy, że darował życie…

 Z syndromem sztokholmskim spotykamy się w rodzinach dotkniętych przemocą. Domowy oprawca nie jest zły do szpiku kości. Maltretowana osoba ma z nim różne doświadczenia- dobre też.  Traci ogląd sytuacji i przestaje racjonalnie myśleć. Szczególnie ciężko jest dotrzeć do ofiary przemocy domowej, jeśli w związku są dzieci, które często stają się kartą przetargową. Sprawca może grozić, że je zabierze i wyjedzie w nieznane, prędzej zrezygnuje z pracy, niż zapłaci alimenty, albo nie da ofierze spokoju i nie pozwoli na nowo ułożyć sobie życia. Może straszyć popełnieniem samobójstwa, gdy  partner/ka postanowi odejść. Życie ofiary toczy się w ciągłej kontroli stanów psychicznych sprawcy przemocy. A jej izolacja postępuje – unika kontaktów z rodziną i przyjaciółmi, rezygnuje z życia towarzyskiego. Odseparowuje się od każdego, kto może stać się potencjalnym zarzewiem problemu. Choć nadal pragnie podtrzymywać relacji z rodziną, którą kocha, to zrywa tę wieź, w celu uniknięcia kłopotów.

Ofiara zdaje się nie zauważać, że jest krzywdzona. Może być też tak, że bagatelizuje swoją krzywdę i umniejsza ją.  Usprawiedliwia oprawcę, tłumaczy go, często też uważa, że zasłużyła na to, co ją spotkało. Po jakimś czasie zaczyna podzielać jego poglądy i stawać w jego obronie. Darzy swojego prześladowcę pozytywnymi uczuciami, jest niezdolna do ucieczki, źle reaguje na osoby, które chcą jej pomóc wyrwać się z relacji kat-ofiara.

Syndrom sztokholmski może rozwinąć się u każdego z nas. Wszystko zależy od predyspozycji psychicznych i emocjonalnych.

Czy błędne koło można przerwać? Wymaga to pomocy psychologa i psychiatry. Bardzo ważne jest także wsparcie rodziny. Głównym założeniem leczenia jest pomoc ofierze w odzyskaniu właściwej perspektywy i emocjonalne oddzielenie od sprawcy przemocy. „Syndrom sztokholmski” jest wyleczalny, ale dojście do pełni zdrowia nie jest ani proste, ani szybkie.

DEPRESJA SEZONOWA

DEPRESJA SEZONOWA

Depresja sezonowa (SAD) jest jednym z rodzajów depresji. Tym, co ją wyróżnia, jest jej cykliczny, sezonowy przebieg. Epizody depresyjne pojawiają się późną jesienią lub wczesną zimąi trwają do wiosny, wtedy to dochodzi do poprawy nastroju. Bywa, że objawy choroby...

Jesień życia – cz. 2

Jesień życia – cz. 2

Praca Od wielu czynników zależy jakie znaczenie ma praca w życiu człowieka. Jednym z nich jest pokolenie kulturowe danej osoby. Ludzie, którzy byli wychowywani w szacunku do pracy, będą prawdopodobnie bardziej doceniali jej rolę niż ci, którzy żyli w środowisku, gdzie...

Jesień życia

Jesień życia

  Za oknem pierwsza jesienna pogoda, stąd temat dzisiejszego wpisu: jesień życia – starość. Rozwój człowieka, a tym samym proces jego starzenia się i przystosowania do różnych związanych z tym zmian jest ściśle powiązany z historią jego życia. W starości niejako...

Odpoczynek i jego brak cz. 2

Odpoczynek i jego brak cz. 2

Ryzyko wyczerpania i chorób, frustracji i wypalenia zawodowego w obecnym świecie jest bardzo duże.  Wysokie wymagania, niestabilna sytuacja światowa i pandemiczna, nie sprzyjają zachowaniu równowagi wewnętrznej. Dlatego tak ważne jest, aby być na siebie uważnym i...

Odpoczynek i jego brak cz. 1

Odpoczynek i jego brak cz. 1

Żyjemy w pędzie, zadanie goni kolejne… Bierzemy na siebie ogrom obowiązków i czujemy, że wiele od nas zależy. Rytm dnia, mimo że regularny, przypomina raczej dyscyplinę sportową, podzieloną na etapy, gdzie liczy się tylko wygrana. Budzik, śniadanie na stojąco, sama...

TANOREKSJA

TANOREKSJA

Wśród różnorakich zaburzeń osobowości istnieje jedno, które w obecnej porze roku wydaje się wyjątkowo ważne do opisania, to tanoreksja. Zalicza się ją do zaburzeń wynikających z kultu własnego ciała. Osobie cierpiącej wciąż wydaje się, że wygląda bardzo blado, a przez...

Efekt nocebo

Efekt nocebo

– jaki wpływ na leczenie ma negatywne nastawienie Nocebo to coś, o czym mówi się rzadko i większość z nas nie zdaje sobie nawet sprawy z istnienia tego zjawiska. Czym jest efekt nocebo i kto jest narażony na jego występowanie? To pojęcie pojawiło się już latach 60 XX...

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Symptomy świadczące o wystąpieniu spektrum autystycznego powinny pojawić się przed 2-3. rokiem życia. Czasami przedłuża się to na wczesne dzieciństwo. Rozpoznanie autyzmu jest skomplikowane, gdyż stopień nasilenia objawów, a także obraz chorobowy bywają bardzo różne....

CHAD A BORDERLINE

CHAD A BORDERLINE

Podobieństwa i różnice: CHAD A BORDERLINE - Choroba afektywna dwubiegunowa a osobowość chwiejna emocjonalnie Istnieje sporo podobieństw między CHAD a borderline, stąd trudności diagnostyczne i problemyz doborem odpowiedniego leczenia. Na pierwszy rzut oka, osoby z...

Skip to content