stres 4

Stres – część 4

W poprzednich wpisach skupialiśmy się nad wpływem czynników niezależnych na radzenie sobie  z nadmiernym stresem. Wymieniliśmy podłoże genetyczne, zmienne temperamentalne, choroby somatyczne czy styl przywiązania.

 Nie wyczerpuje to listy rzeczy, na które nie mamy wpływu – bo np. każdy przeszły sukces, rozumiany jako poradzenie sobie z sytuacją nową bądź nagłą, również jest czynnikiem, który zmienia naszą podatność na stres. Im częściej udawało nam się  sobie poradzić, tym łatwiej  rozwiązujemy nowe problemy.

 Jest  tu jednak „ haczyk”. Tak się dzieje, kiedy przypisujemy sukces sobie a nie „szczęśliwemu zbiegowi okoliczności”  lub tylko pomocy innych.

Poczucie sprawczości, bo tak nazywa się ta zmienna, ma znaczący wpływ  na radzenie sobie

w sytuacjach trudnych. Kiedy czujemy, że mamy wpływ, że nasze działania są ważne i skuteczne a my sami jesteśmy autorami własnego życia, wtedy łatwiej nam poradzić sobie z przeciwnościami .

Wyobraźmy sobie dziecko, które jest otoczone bezwarunkowa miłością swoich bliskich. Czuje się bezpieczne i zadbane. Nadchodzi taki moment, kiedy chce robić rzeczy samo – przysłowiowy „bunt dwulatka”. Chce samo jeść, samo biegać, samo eksplorować świat.  Alternatywnych reakcji rodziców jest wiele, oto przykładowe trzy:

Mama tak bardzo się obawia o zdrowie dziecka, że zabrania mu wielu rzeczy i  np. mówi: „Nie biegaj, bo się przewrócisz i będzie bolało”, po czym łapie je za rączkę i powstrzymuje aktywność. Przez jakiś czas dziecko będzie się wyrywać, może nawet się przewróci i rzeczywiście zaboli a wtedy usłyszy: „ No zobacz, jak boli, jakbyś mnie trzymał za rękę to by się tak nie stało” – Ważny dorosły ostrzega/straszy przed aktywnością.

W innej rodzinie Mama zniecierpliwiona ciągłymi działaniami „ja sam”  pozwala dziecku robić wszystko co chce, ale kiedy ono do niej wraca – odpędza się mówiąc „Idź, idź jeszcze pobiegać” . Maluch robi wiele rzeczy sam, ale za cenę bliskości z ważnym dorosłym, który może poczuł się niepotrzebny i „obraził się” na potomka albo uznał, że już jest wystarczająco duży na wszystko skoro to manifestuje.

I trzeci scenariusz: Rodzic wie, że jego dziecko ma doświadczać świata, przewracać się i czuć różne rzeczy, ale w bezpiecznych ramach dorosłego. Pochwala jego spontaniczną aktywność, ale też pokazuje gdzie są prawdziwe niebezpieczeństwa, a gdzie konsekwencje wpisane w robienie różnych rzeczy. Kiedy maluch chce wspiąć się na coś – pozwala mu , jedocześnie będąc asekuracją. A kiedy się przewróci i rozwali kolano – koi jego ból i uspokaja zapewniając, że to minie.

                To duże uproszczenie, ale można założyć, że jeśli taka sama reakcja ważnego dorosłego  będzie się powtarzać – stanie się to podwaliną do nawykowego reagowania na nowe rzeczy, jak i własną aktywność.

 W pierwszej sytuacji może się zdarzyć, że strach mamy dziecka przed czymś nowym, zostanie zaszczepiony w dziecku, a w jego dorosłym życiu będzie objawiał się jako lęk przed wyzwaniami i  powodował duże trudności w radzeniu sobie ze stresem. Dodatkowo takie doświadczenia mogą podkopać wiarę we własne możliwości i siły u dziecka, bo skoro rodzic nie wierzył, że sobie poradzę to pewnie miał rację….

Dorosły, z doświadczeniami z drugiego scenariusza, może mieć dylematy: Czy być aktywnym za cenę bliskości, czy zrezygnować z inicjatywy aby jednak ktoś był obok.  Może też myśleć o swojej sprawczość jak o czymś, co innych dotyka lub rani. Wtedy nawet jeśli ma pomysł, jak poradzić sobie z czymś może się wycofywać, dodatkowo odczuwając wstyd, poczucie winy. Cdn…

SYDROM SZTOCHOLMSKI

SYDROM SZTOCHOLMSKI

- kiedy ofiara broni kata. W latach 70 XX wieku, w jednym z banków w Sztokholmie zdarzył się napad. Napastnicy przez tydzień przetrzymywali jego pracowników. Kiedy sytuacja została opanowana i zakładnicy zostali uwolnieni, wydarzyło się coś czego nikt się nie...

DEPRESJA SEZONOWA

DEPRESJA SEZONOWA

Depresja sezonowa (SAD) jest jednym z rodzajów depresji. Tym, co ją wyróżnia, jest jej cykliczny, sezonowy przebieg. Epizody depresyjne pojawiają się późną jesienią lub wczesną zimąi trwają do wiosny, wtedy to dochodzi do poprawy nastroju. Bywa, że objawy choroby...

Jesień życia – cz. 2

Jesień życia – cz. 2

Praca Od wielu czynników zależy jakie znaczenie ma praca w życiu człowieka. Jednym z nich jest pokolenie kulturowe danej osoby. Ludzie, którzy byli wychowywani w szacunku do pracy, będą prawdopodobnie bardziej doceniali jej rolę niż ci, którzy żyli w środowisku, gdzie...

Jesień życia

Jesień życia

  Za oknem pierwsza jesienna pogoda, stąd temat dzisiejszego wpisu: jesień życia – starość. Rozwój człowieka, a tym samym proces jego starzenia się i przystosowania do różnych związanych z tym zmian jest ściśle powiązany z historią jego życia. W starości niejako...

Odpoczynek i jego brak cz. 2

Odpoczynek i jego brak cz. 2

Ryzyko wyczerpania i chorób, frustracji i wypalenia zawodowego w obecnym świecie jest bardzo duże.  Wysokie wymagania, niestabilna sytuacja światowa i pandemiczna, nie sprzyjają zachowaniu równowagi wewnętrznej. Dlatego tak ważne jest, aby być na siebie uważnym i...

Odpoczynek i jego brak cz. 1

Odpoczynek i jego brak cz. 1

Żyjemy w pędzie, zadanie goni kolejne… Bierzemy na siebie ogrom obowiązków i czujemy, że wiele od nas zależy. Rytm dnia, mimo że regularny, przypomina raczej dyscyplinę sportową, podzieloną na etapy, gdzie liczy się tylko wygrana. Budzik, śniadanie na stojąco, sama...

TANOREKSJA

TANOREKSJA

Wśród różnorakich zaburzeń osobowości istnieje jedno, które w obecnej porze roku wydaje się wyjątkowo ważne do opisania, to tanoreksja. Zalicza się ją do zaburzeń wynikających z kultu własnego ciała. Osobie cierpiącej wciąż wydaje się, że wygląda bardzo blado, a przez...

Efekt nocebo

Efekt nocebo

– jaki wpływ na leczenie ma negatywne nastawienie Nocebo to coś, o czym mówi się rzadko i większość z nas nie zdaje sobie nawet sprawy z istnienia tego zjawiska. Czym jest efekt nocebo i kto jest narażony na jego występowanie? To pojęcie pojawiło się już latach 60 XX...

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Autyzm i zespół Aspergera w nowej klasyfikacji icd 11

Symptomy świadczące o wystąpieniu spektrum autystycznego powinny pojawić się przed 2-3. rokiem życia. Czasami przedłuża się to na wczesne dzieciństwo. Rozpoznanie autyzmu jest skomplikowane, gdyż stopień nasilenia objawów, a także obraz chorobowy bywają bardzo różne....

Skip to content