stres 4

Stres – część 4

W poprzednich wpisach skupialiśmy się nad wpływem czynników niezależnych na radzenie sobie  z nadmiernym stresem. Wymieniliśmy podłoże genetyczne, zmienne temperamentalne, choroby somatyczne czy styl przywiązania.

 Nie wyczerpuje to listy rzeczy, na które nie mamy wpływu – bo np. każdy przeszły sukces, rozumiany jako poradzenie sobie z sytuacją nową bądź nagłą, również jest czynnikiem, który zmienia naszą podatność na stres. Im częściej udawało nam się  sobie poradzić, tym łatwiej  rozwiązujemy nowe problemy.

 Jest  tu jednak „ haczyk”. Tak się dzieje, kiedy przypisujemy sukces sobie a nie „szczęśliwemu zbiegowi okoliczności”  lub tylko pomocy innych.

Poczucie sprawczości, bo tak nazywa się ta zmienna, ma znaczący wpływ  na radzenie sobie

w sytuacjach trudnych. Kiedy czujemy, że mamy wpływ, że nasze działania są ważne i skuteczne a my sami jesteśmy autorami własnego życia, wtedy łatwiej nam poradzić sobie z przeciwnościami .

Wyobraźmy sobie dziecko, które jest otoczone bezwarunkowa miłością swoich bliskich. Czuje się bezpieczne i zadbane. Nadchodzi taki moment, kiedy chce robić rzeczy samo – przysłowiowy „bunt dwulatka”. Chce samo jeść, samo biegać, samo eksplorować świat.  Alternatywnych reakcji rodziców jest wiele, oto przykładowe trzy:

Mama tak bardzo się obawia o zdrowie dziecka, że zabrania mu wielu rzeczy i  np. mówi: „Nie biegaj, bo się przewrócisz i będzie bolało”, po czym łapie je za rączkę i powstrzymuje aktywność. Przez jakiś czas dziecko będzie się wyrywać, może nawet się przewróci i rzeczywiście zaboli a wtedy usłyszy: „ No zobacz, jak boli, jakbyś mnie trzymał za rękę to by się tak nie stało” – Ważny dorosły ostrzega/straszy przed aktywnością.

W innej rodzinie Mama zniecierpliwiona ciągłymi działaniami „ja sam”  pozwala dziecku robić wszystko co chce, ale kiedy ono do niej wraca – odpędza się mówiąc „Idź, idź jeszcze pobiegać” . Maluch robi wiele rzeczy sam, ale za cenę bliskości z ważnym dorosłym, który może poczuł się niepotrzebny i „obraził się” na potomka albo uznał, że już jest wystarczająco duży na wszystko skoro to manifestuje.

I trzeci scenariusz: Rodzic wie, że jego dziecko ma doświadczać świata, przewracać się i czuć różne rzeczy, ale w bezpiecznych ramach dorosłego. Pochwala jego spontaniczną aktywność, ale też pokazuje gdzie są prawdziwe niebezpieczeństwa, a gdzie konsekwencje wpisane w robienie różnych rzeczy. Kiedy maluch chce wspiąć się na coś – pozwala mu , jedocześnie będąc asekuracją. A kiedy się przewróci i rozwali kolano – koi jego ból i uspokaja zapewniając, że to minie.

                To duże uproszczenie, ale można założyć, że jeśli taka sama reakcja ważnego dorosłego  będzie się powtarzać – stanie się to podwaliną do nawykowego reagowania na nowe rzeczy, jak i własną aktywność.

 W pierwszej sytuacji może się zdarzyć, że strach mamy dziecka przed czymś nowym, zostanie zaszczepiony w dziecku, a w jego dorosłym życiu będzie objawiał się jako lęk przed wyzwaniami i  powodował duże trudności w radzeniu sobie ze stresem. Dodatkowo takie doświadczenia mogą podkopać wiarę we własne możliwości i siły u dziecka, bo skoro rodzic nie wierzył, że sobie poradzę to pewnie miał rację….

Dorosły, z doświadczeniami z drugiego scenariusza, może mieć dylematy: Czy być aktywnym za cenę bliskości, czy zrezygnować z inicjatywy aby jednak ktoś był obok.  Może też myśleć o swojej sprawczość jak o czymś, co innych dotyka lub rani. Wtedy nawet jeśli ma pomysł, jak poradzić sobie z czymś może się wycofywać, dodatkowo odczuwając wstyd, poczucie winy. Cdn…

Utraty

Utraty

Za oknami szarość i deszcz, jesień ponura i mokra. Dla części z nas to czas trudniejszy niż inne pory roku, bardziej refleksyjny i depresyjny. W takim właśnie momencie przychodzą do nas różne myśli i wspomnienia o tych którzy odeszli, o niespełnionych marzeniach i...

LĘK – PRZYCZYNY

LĘK – PRZYCZYNY

Zdarza się, że osoby z zaburzeniami lękowymi pytają jak to się stało, że właśnie one cierpią na tę chorobę. Szukają przyczyn swojego stanu, który utrudnia a czasami zaburza ich życie i funkcjonowanie. Zwykle odkrywają, że to jakiś czynnik psychologiczny bądź trudna...

Lęk -„przewodnik”

Lęk -„przewodnik”

W związku z duża popularnością traktowania Internetu jako „lekarza pierwszego kontaktu” krótka ściąga dla zainteresowanych czyli „Przewodnik” po zaburzeniach lękowych ze względu na objawy Co mi jest ? Informacje dodatkowe Co zrobić? FOBIA SPOŁECZNA   czerwienienie...

Zaburzenia lękowe cz. 2.

Zaburzenia lękowe cz. 2.

W przeciwieństwie do opisanych w poprzedniej części fobii, są  też lęki niedające się przypisać do konkretnych rzeczy czy sytuacji. Możemy  wśród nich wymienić:            Lęki napadowe (paniczne – bardzo silne przerażenie i napady paniki, którym towarzyszy uczucie...

Zaburzenia lękowe cz. 1.

Zaburzenia lękowe cz. 1.

Zwykły strach odgrywa w życiu człowieka nieocenioną rolę. Służy do tego, aby ratować jego zdrowie lub życie. Sprawia, że organizm szybko reaguje na realne zagrożenia. A co się dzieje, jeśli ktoś panicznie się boi, jego ciało mobilizuje się do konfrontacji  z...

Zaburzenia nastroju/afektu

Zaburzenia nastroju/afektu

Każdy z nas doświadcza różnych emocji - złości, radości, wstydu czy bardziej złożonych kompleksów jak poczucie winy czy miłość. Czasami jednak ilość i natężenie tych uczuć w znaczący sposób zmienia nasze życie i powoduje, że stajemy się powolnymi sługami naszych...

Co to są zaburzenia osobowości?

Co to są zaburzenia osobowości?

Omawiając różne zaburzenia, należałoby opisać czego one właściwie dotyczą, co zaburzają… Zacznijmy od zastanowienia się nad tym, czym jest osobowość. Opisów jest mnóstwo, bo i temat bardzo skomplikowany i obszerny, ale możemy się pokusić o roboczą definicję: to...

Zaburzenia psychiczne dla laika, czyli jak zrozumieć diagnozę

Zaburzenia psychiczne dla laika, czyli jak zrozumieć diagnozę

Dzisiaj rozpoczniemy cykl artykułów o najczęstszych zaburzeniach ze sfery psychiki. Jest wiele niedomówieńi nieścisłości a także pytań w tym temacie, np.: co to jest zaburzenie dwubiegunowe, jak poznać depresję i czym się różni np. od zaburzeń adaptacyjnych związanych...

Metody leczenia uzależnień – psychoterapia

Metody leczenia uzależnień – psychoterapia

Badania efektywności leczenia uzależnienia od alkoholu dowiodły, że najbardziej skuteczną formą pomocy osobom uzależnionym jest psychoterapia. Farmakoterapia wspiera psychoterapię oraz znajduje zastosowanie w leczeniu alkoholowych zespołów abstynencyjnych, powikłań...

Skip to content